Nieuwe troeven

Batumi (Georgië), woensdag 22 oktober 2014 (verslag ronde 3 en vooruitblik ronde 4).

En alweer was het een succesvolle dag voor de Nederlanders op het EK. Na de 8 1/2 van ronde 1, de 7 punten in ronde 2 scoorden de 11 Nederlandse spelers nu 6 punten. Minder natuurlijk dan de eerste dagen maar nog steeds boven de 50% en hoe meer je wint hoe moeilijker het wordt dezelfde tendens vol te houden.

De drie live borden leverden slechts een half punt op. Anna Maja had een sterke tegenstander, deed nog een alle-of-niets poging maar ook in tijdnood hield haar Russische tegenstandster het hoofd koel. Casper weerde zich op bord 2 kranig tegen de Europees kampioen van 2 jaar geleden, Andrey Esipenko. Met 3 tegen 4 pionnen en beide een loper was remise nog steeds in zicht. Esipenko, een absolute wereldtopper, wist het voordeel uiteindelijk echter uit te buiten. De Nederlandse eer op de live borden moest daardoor gered worden door Rosa. Daar zag het op een bepaald moment niet naar uit, maar Rosa knokte zich vanuit wat zij en haar coach een verloren positie noemden terug en wist met een pion minder wel remise te maken.

Serene rust in bar Veronica op de 20-e verdieping van het Sheraton hotel als de meeste kinderen nog met hun partij bezig zijn.

  

Vanaf deze hoogte heb je een fijn zicht op een prachtige zonsondergang in de Zwarte Zee

Hier na meer dan 4 uur als laatste Nederlander de binnenkomst van Pascalle wiens overwinning met applaus begroet wordt.

Waar kwamen de punten dan vandaan? Wel, nieuwe toppers dienden zich aan. De onbetwiste kopman van het Nederlandse team is na de de derde ronde Max Warmerdam. Alweer winst en hij is daarmee nu de enige Nederlander met een 100% score. Thomas wint een partij waarin de computer op een gegeven moment +10 voor zijn tegenstander aangeeft! Joris heeft zijn eerste overwinning in de tas en Siem komt op een mooie 2 uit 3. Hoogtepunten zijn er voor Eelke en Pascalle. Eelke - in de woorden van Merijn - maait meer dan 400 ratingpunten weg tegen de als 5-e geplaatste Italiaan Sonis. En Pascalle komt als laatste binnen: "Ik heb gewonnen ... ik stond verloren maar ze gaf gewoon een toren weg ..." Die woorden worden met een spontaan applaus begroet.

Door deze goede resultaten worden er vandaag weer 3 live borden door de Nederlanders bezet.

 Rosa (2060) andermaal op bord 3 met net als gisteren een tegenstandster met 100 punten meer.

Thomas (2333) neemt het op tegen de Cyprioot Andreas Kelires (2395), maar helaas zat hij weer niet op tijdig zijn plaats.

Max heeft het afgelopen anderhalf jaar een enorme ratingprogressie gemaakt met een stijging van meer dan 500 punten. Zijn rating is nu 2185 en zijn score van 3 uit 3 is voor insiders geen verrassing. Overwinningen op 1900 spelers zijn voor hem geen bijzonderheid meer en daarvan heeft hij er nu 3 achter de rug. Vandaag is het voor hem sowieso een hoogtepunt: op bord 1 speelt hij tegen de Israeliër Ariel Ehrenberg (2308)! Heel schakend Limburg volgt vanmiddag ongetwijfeld zijn partij. Succes! (Achter Max coach Merijn en há, daar hebben we ook Thomas).

Tot slot: bijna een Nederlandse ontmoeting in de U12. Het scheelde een haar of Eelke en Casper hadden tegen elkaar gespeeld. Nu zitten ze op bord 16 en 17 schuin tegenover elkaar.

Iedereen van de nul af

Batumi (Georgië), dinsdag 21 oktober 2014 (verslag ronde 2, vooruitblik ronde 3).

Na twee dagen al is iedereen van het Nederlandse team van de nul af. De twee verliezers uit de eerste ronde wonnen gisteren hun partij. Siem is ruim als eerste - met een overwinning in de zak -  terug uit de zaal en Eelke heeft de vis na bijna 4 uur spelen op het droge.

De tweede ronde levert 7 uit 11 punten op. Na de eerste goede dag weer een prima resultaat. Joris heeft het, hoewel hij in het middenspel op zeker moment voordelig heeft gestaan, uiteindelijk niet kunnen bolwerken tegen de nummer 1 geplaatste Spanjaard  Lopez. Hij blijft daardoor op een half punt staan, een geflatteerde score die hij zeker zal kunnen uitbreiden gezien zijn goede spel tegen zeer zware tegenstanders. Al de overigen hebben nu uit 2 partijen zelfs minimaal 1 punt gehaald. 

Als Nederlanders hebben samen wij samen met de Zwitsers (o.l.v. de vermaarde Russische oud topschaker Arthur Joesoepov, ooit nummer 3 van de wereld, met wie Jan Timman in het verleden menige match heeft uitgevochten) een mooie analyse ruimte gevonden: de bar/restaurant op de hoogste verdieping van het hotel. In de  lobby is het veel te druk om de spelers na de wedstrijd rustig te ontvangen. Dus zodra een Nederlander speler klaar is met zijn of haar partij neemt die de lift vanaf de eerste verdieping naar de twintigste waar de coaches en vooral de ouders hun komst in spanning afwachten. 

De analyse ruimte op de hoogste verdieping van het hotel Sheraton.
Hier analyseren 'Beer' en 'Harry' na afloop hun net gespeelde partij.
(Voor de niet-insiders: 'Beer' is Thomas Beerdsen, maar liefst voor de 6-e keer deelnemer aan een EK of WK. Zijn tegenstander is de Zwitserse Chinees Harry Hoang, door Thomas steevast vanaf de voorbereiding liefkozend aangeduid als 'Harry'). Op de voorgrond Pascalle.

Coach Merijn heeft voor zijn eigen trainingsgroep (bestaande uit Rosa, Thomas en Eelke) een pizza score in het leven geroepen. De pizza score verschilt per dag afhankelijk van de te verwachten tegenstand van zijn 3 pupillen. Als zijn leerlingen samen de vooraf gestelde score behalen zoeken we een alternatief voor het door de organisatie aangeboden maar matige avondeten in het verderop aan de boulevard gelegen restaurant. Het is trouwens coach Merijn zelf die hier het meeste belang bij lijkt te hebben, want al op dag 2 krijgt hij dat niet meer door de keel ...

Hier zien we Rosa en Eelke na de partij bij hun tevreden coach Merijn. Zij hebben beide hun partij gewonnen en als Thomas als laatste uit de zaal binnenkomt met een remise is de pizza score van 2 1/2 punt bereikt. Thomas schijnt trouwens in een gewonnen eindspel de enige zet gedaan te hebben waarmee tegenstander 'Harry' remise kon maken. Maar dat kan de pret bij hem niet drukken. 'Ik had al gezien Rosa en Eelke gewonnen hadden en een half punt dus genoeg was voor de pizza score', is zijn laconieke commentaar ...

En dus gaan we in Batumi welgemoed op zoek naar een pizzeria. Rosa heeft er eentje via internet gespot op een kilometertje afstand van het hotel. Tegelijk lekker even een luchtje happen. Verder dan verwacht en na het nodige zoekwerk vinden we onze bestemming. Echter: binnen is het donker, de tent blijkt gesloten. Met ons vijven in een taxi, voor het eerst sinds lang Eelke weer bij mij op schoot, keren we terug naar het hotel, hup, terug naar verdieping 20 waar Merijn ons alsnog trakteert op een beter te verteren hap.

Tijdens het eten bekijken we de nieuwe indeling. Eelke (1795) krijgt van de 1 punters de zwaarst mogelijke tegenstander: de als 5-e geplaatste Italiaan Francesco Sonis, die gisteren een misstap maakte. Sonis had 2 jaar geleden nog een rating van 1491; nu 2213! Vier van het Nederlandse team staan nu op 2 uit 2: Max, Rosa, Anna Maja en Casper. Max speelt op bord 7, de andere drie spelen op een live bord en dus ook vanuit Nederland te volgen!

Dat kan via de toernooisite http://www.e2e4.ge/, maar beter nog op http://www.chessbomb.com/. De laatste is ook geschikt voor de tablet en en er loopt een schaakcomputer mee die de stelling (tamelijk juist) beoordeelt. Voor de leek die daar voor het eerst kennis mee maakt: bij een positieve computerwaardering is wit in het voordeel, een negatieve zwart. Bij een score tussen de 1 en -1 is mag je van gelijke stelling spreken. Boven de 1 (-1) is er sprake van voordeel, bij 2 en 3 (-2 cq. -3) mag je spreken van winnend voordeel. Let wel: computervoordeel. Voor een mens kan het nog steeds zeer lastig zijn om een dergelijk voordeel om te zetten in winst.

Kies op de chessbomb site uit de lijst van 'latest events' het European Youth Chess Championship 2014. Je kunt dan kiezen tussen 3 verzamelingen van leeftijdsklassen U8, U10/U12 en U14/U16/U18 waarna je je favoriet kiest. Let wel: de G (Girls) groepen zijn op deze site ook hieronder gerubriceerd. Uiteraard is het mogelijk meerdere partijen te kiezen tussen welke je via de tabbladen kunt switchen.

Anna Maja Kazarian (rating 2108) in afwachting op tegenstandster de Russische Anna Kochukova (1904).

Casper Schoppen (rating 1959) gaat het opnemen tegen Andrey Esipenko! Esipenko is een naam met een magische klank. Twee jaar geleden werd de Rus in Praag Europees kampioen in de U10. Vorig jaar in Budva tweede in de U12. Frappant is zijn rating verloop. Met het EK in Praag stond die al op een indrukwekkende 2116! In twee jaar tijd is zijn rating echter slechts (?) gestegen naar 2286. Zijn hardlopers doodlopers misschien?

Op deze plek had een foto moeten staan van Rosa Ratsma aan livebord 3. Om 5 minuten voor 3 is ze nog niet steeds niet gearriveerd achter haar bord en word ik de zaal uitgestuurd. Helaas was ik niet zo alert om een plaatje te maken van de lege plek. Even voor drieën zie ik haar de zaal binnenlopen. Overigens is de 'zero tolerance' wat aanwezigheid aan het bord betreft op dit toernooi iets verzacht: i.v.m. het drukke liftgebruik mogen deelnemers tot maximaal een kwartier te laat komen.

Geen zorgen dus: op het internet zie ik dat Rosa's partij in volle gang is.

Goede start van het Nederlandse team

Batumi (Georgië), maandag 20 oktober 2014 (verslag ronde 1, vooruitblik ronde 2).

In de eerste ronde, waarin de bovenste helft het opneemt tegen de onderste, klopte de theorie vrij aardig. Met 8 1/2 punt uit 11 voldeden de Nederlanders zelfs meer dan waar ze aan hun stand verplicht waren. Het zal nog lastig worden deze score in de loop van het toernooi te overtreffen.

Tijdens de wedstrijd is de speelzaal ontoegankelijk voor de ouders. Een portier bewaakt zorgvuldig de entree naar de hal en alleen als hij de haldeur opent voor de kinderen die klaar zijn met hun partij vang je door de andere geopende deur een minieme glimp op van waar het strijdgewoel zich afspeelt.

Dus zie je in spanning afwachtende ouders op de trappen en in de hal beneden.

Sommigen van hen wanhopig omhoog kijkend naar de komst van hun spruit.

Dat kán urenlang duren.

Speciaal het vermelden waard zijn de resultaten van Daniel en Pascalle (beiden winst) en Joris (remise) tegen hun hoger ingeschatte tegenstanders. Eelke moest het onderspit delven tegen de zijne. Coach Frank mocht het meest tevreden zijn: al zijn 4 pupillen wonnen! Na het avondeten nemen een flink aantal spelers een duik in het zwembad van het hotel.

Eelke, Max en Thomas rond 10 uur 's avonds.

De foto is van coach Zhaoqin Peng: ouders lukt het niet

kinderen zo mooi te laten poseren ...!

Verlies kun je op dit EK dus meteen helemaal afspoelen. Overigens zijn het geen tranen die hier verborgen moeten worden maar de ware identiteit van de betrokken speler.

Het is nu maandag. Voor het eerst sinds ons verblijf is het zonnetje doorgebroken. Het weerbericht voorspelt in de loop van de week zelfs temperaturen van 25 graden. Hier loopt het Nederlandse team over de boulevard naar een verderop gelegen restaurant voor de lunch. Voor de lunch en diner moeten we altijd het hotel uit.

Ronde 2 is nu begonnen.

Aan bord 21 treft Joris Kokje in de Spanjaard Inigo Lopez om twee redenen een bijzondere tegenstander.  Ten eerste is Lopez de hoogst geplaatste speler in de U14 groep met als enige een rating boven de 2400 (met 2500 ben je grootmeester!). Gisteren begon hij echter met een remise, wat voor een lijstaanvoerder natuurlijk een zware klap is. Tweede frappant detail (en de Spanjaard zal er tot vervelens toe lastig mee gevallen worden): een zeer oude en bekende opening in het schaakspel is het Spaans die ook de Ruy Lopez wordt genoemd (de zetten: 1 e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5).

Joris (rating 1917) zette gisteren een zeer goede prestatie neer met een remise tegen een 2200 speler. In zekere zin is het pech dat hij nu net tegen de nummer 1 geplaatste moet. Vader Joris keek er anders tegenaan: de Spánjaard heeft pech dat hij na een mislukte start in de tweede ronde juist onze Joris als tegenstander krijgt. En zo is dat natuurlijk ...

Zware golven in de Zwarte Zee

Batumi (Georgië), zondag 19 oktober 2014 (eerste dag en vooruitblik ronde 1).

De boekjes zeiden het al. In Batumi valt 3 keer zoveel regen als in Nederland! En dat voor een stad die zich een badplaats noemt.

In onze eerste nacht heb ik het al horen kletteren. Als ik 's ochtends de gordijnen opentrek zie ik zware golven in de Zwarte Zee.

Batumi kent een subtropisch klimaat. De palmbomen bewijzen dat. Koud is het inderdaad niet. De overvloedige regenval wordt veroorzaakt door het achterliggende Kaukasus gebergte dat 12 bergtoppen kent hoger dan de Mont Blanc welke tot boven de 5000 meter reiken. 's Winters kan de temperatuur er dalen tot -40 graden.

De Zwarte Zee.

Vandaag met woeste golven.

Eén van de Nederlandse ouders op het stenige strand van Batumi. Ouders zijn vooraf verzocht zich niet met technische schaakzaken bezig te houden. Tijdens de voorbereiding van hun kinderen met hun coach in de ochtenduren zijn zij derhalve veroordeeld tot bijvoorbeeld dit soort uitstapjes in de omgeving.

Een plaatje zoals je ze bij bosjes kunt schieten in Batumi. Een ongelooflijke zooi, hier na het zomerseizoen achtergebleven strandhuisjes op het strand, in contrast met moderniteit: het protserige Sheraton hotel op de achtergrond.

De indeling van de eerste ronde is bekend. Eelke (op rating iets beneden het midden van de 121 deelnemers in de U12 groep) speelt tegen de als 9-e geplaatste Kirill Chuvakin uit Estland (niet op een livebord zoals mogelijk leek). Met een ratingverschil van meer dan 350 punten belooft dat een zware partij, maar verrassingen zijn er in zo'n eerste ronde altijd. Joris, Daniel en Pascalle nemen het eveneens op tegen zwaarder gerate tegenstanders. De overige 7 Nederlanders zijn op papier juist de favoriet. Theoretisch zou dit voor het Nederlands team een positief resultaat moeten opleveren. We gaan het spoedig zien.

Uitslagen en standen zij via de de toernooisite te bereiken of rechtstreeks via deze link.

Het EK in Batumi: vertrek en aankomst

Batumi (Georgië), zaterdag 18 oktober 2014 

Het is zover. We kunnen vertrekken naar het European Youth Chess Tournament, het Europese Kampioenschap schaken, in Batumi in Georgië. We moeten er wel vroeg voor uit de veren. Om kwart voor drie 's nachts gaat de wekker in huize Kokje in Utrecht waar wij in de gelegenheid zijn gesteld de voorafgaande nacht te overnachten. Om half 6 namelijk op zaterdagochtend worden alle deelnemers en begeleiders van het Nederlandse team verwacht zich te verzamelen op het vliegveld van Düsseldorf.

Bij aankomst wordt elke deelnemer gehesen in een oranje Holland shirt. 

(NB Voor alle foto's geldt: klik op de afbeelding voor vergroting).

Wachten bij het inchecken. We vliegen met de Turkish Airlines via Istanboel naar Batumi. De Nederlandse delegatie bestaat uit 11 jeugdschakers in de leeftijd van 9 tot 18 jaar, 8 begeleidende ouders en 3 coaches.

Elk passagiersstoel heeft een eigen beeldscherm waarop je o.a. games kunt spelen. De afgelopen 10 jaar is de schaaksport in Turkije in een soort nationaal plan ambitieus van de grond getild. In no-time heeft dit een flink aantal jonge toppers opgeleverd. Op dit EK met bijna 1000 deelnemers heeft Turkije na de erkende schaaklanden Rusland, Armenië en het thuisland Georgië samen met Polen de grootste afvaardiging: 34 jongens en meisjes. Is het misschien daarom ook dat je bij de games in het Turkse vliegtuig zelfs voor schaken kunt kiezen? Hier spelen links Siem van Dael en rechts Eelke hun partijtje. Niet noodzakelijk tegen elkaar, want het is mogelijk elke schaakliefhebber in het vliegtuig uit te dagen.

Na een voorspoedige reis komen we aan in Batumi. Batumi lig in het zuidwesten van Georgië aan de Zwarte Zee. Sinds enige jaren doet deze stad er alles aan uit te groeien tot een toeristische trekpleister. Wat meteen opvalt is de afwisseling van troosteloze flats en andere bouwvallen vermoedelijk nog uit het Sovjet tijdperk met moderne bouwwerken. 

Wij overnachten in één uit de laatste categorie: het majestueuze 5 sterren Sheraton hotel. Hier zal ook het schaaktoernooi worden gehouden.

Alles is groots, hoog en breed in dit gebouw. Dat men modern wil zijn blijkt o.a. uit portretten op enkele wanden van beroemde sterren uit de popgeschiedenis .

Als we onze kamer binnen komen wordt ons door het tv scherm een hartelijk welkom aangeboden.

Een mega hotelkamer, met megabed en megaspiegel en uitzicht op de Zwarte Zee. Dit is goed vol te houden hier. We moeten echter snel naar beneden, eerst voor de groepsfoto en daarna om te eten.

Dit zijn ze dan. Boven v.l.n.r. met tussen haakjes de leeftijdsklassen waarin men deelneemt:

 Casper Schoppen(Under12), Pascalle Monteney (Girls12), Rosa Ratsma (G18), Siem van Dael (U10), Thomas Beerdsen (U16), Daniël Kutchoukov (U10), Max Warmerdam (U14), Joris Kokje (U14), Eelke de Boer (U12), Liam Vrolijk (U12) en Anna Maja Kazarian (G14).

Gehurkt: de coaches Merijn van Delft (tevens delegatieleider), Frank Erwich en Zhaoqin Peng.

Van de laatste zijn meer (groeps)foto's te zien op de Nederlandse schaaksite.

De speelzaal in het hotel wordt in gereedheid gebracht. Deze kan kennelijk 1000 schakers bergen. Maar wij gaan eerst proberen wat slaap in te halen.

DE LANGE ROKADE EXTENDED: 0-0-0-0

Univé toernooi Hoogeveen, oktober 2014

(...)

In 2014 kunnen Eelke en ik slechts een deel van het toernooi spelen, omdat op vrijdag ons vertrek gepland staat naar het Europees jeugdkampioenschap in Georgië. Eelke wordt in Hoogeveen toegelaten tot de zware Open groep voor ratinghouders vanaf 2000. Hij houdt er een half punt aan over. Gelukkig blijkt het een slechte generale voor twee mooie weken die volgen. Zelf speel ik in de middaggroep van de amateurs. De tijd is rijp om mijn rating eindelijk over de 1400 te tillen.

(...)

Met mij staan nog een aantal anderen op een hatelijke nul. Ik vrees een bye of een partij tegen de pas zevenjarige maar zeer talentrijke Machteld van Foreest. Beide zijn geen fijne vooruitzichten. Tevreden neem ik kennis van mijn volgende tegenstander, hoewel ook hier weinig eer aan te behalen is.

Ik moet met zwart tegen een zekere Roland Samuel,

(...)

Het noteren van de zetten gaat Roland enigszins moeizaam af. Niet het schrijven op zich is het probleem, de moeilijkheid lijkt hem te zitten in het omzetten van de op het bord gespeelde zet naar de gangbare schaaknotatie. Steeds weer vraagt Roland mij om bevestiging van de net uitgevoerde zet en spreekt daarbij hardop de eerste letter van het gespeelde stuk uit. Dus niet paard d7 of toren e8, maar: Pee d7? En:Tee e8?

(...)

Roland buigt zich licht over het bord naar mij toe en voegt mij met glimmende oogjes zacht maar hoorbaar toe: ‘Mooie aanval hè...?’

(...)

Hoe dit afliep is te lezen in:

Roland, aan de rechterkant van de tafel de derde in de rij, in actie tijdens zijn partij tegen de schrijver van het verhaal (schaakfotograaf wijlen Ab Scheel heeft hem keurig buiten beeld weten te houden):

Links vooraan Machteld, de jongste en enige vrouwelijke telg uit de bekende schaakfamilie Van Foreest. Inmiddels is zij de heren hier ver, maar dan ook heel ver, voorbij. Op het Nederlands D-kampioenschap 2017 (leeftijd tot en met 12 jaar) behaalde ze onlangs als negenjarige de titel in de categorie Algemeen (jongens en meisjes samen!). Een volstrekt unicum.

Het Atlantis schaaktoernooi: een aanrader

Gisteravond was de aanvang van het Atlantis toernooi in het Jannes van der Wal Denksportcentrum te Groningen. Een kleinschalig schaaktoernooi, maar wel elke editie met meer deelnemers. De start viel dit jaar op 28 augustus: Bommen Berend, de feestdag van Groningen stad. Maar het Atlantis toernooi wijkt daarvoor niet. Terecht natuurlijk. Schakers behoren zich van niemendal wat aan te trekken.

            






Fotos Harry Gielen

In de eerste ronde mocht ik het opnemen tegen Jonas Hilwerda, meervoudig Nederlands jeugdkampioen. Gelukkig zat Eelke aan mijn zijde. Tegen nestor Paul Zilverberg moest hij het van een met veel moeite verkregen vrijpionnetje hebben om uiteindelijk de winst binnen te slepen. Toen waren we zo'n drie uur verder en vanaf dat moment stond ik er dus alleen voor. Wat natuurlijk mis ging. Als het in de partij niet wil lukken dan weten ze het wel uit te vluggeren. Stuk weg, partij weg. Zo doen die jonkies dat. Knap gedaan.

Onthoud dus voor volgende jaren. Het laatste weekend van augustus: het Atlantis schaaktoernooi in Groningen. Te combineren niet alleen met Bommen Berend, maar ook nog eens met het tiendaagse beregezellige Noorderzonfestival in het plantsoen. Een aanrader!

Het sportcafé op het ONJK

Het ONJK, het Open Nederlands Jeugd Kampioenschap, wordt gespeeld in 't Wooldrik te Borne. Meer dan 250 kinderen spelen in de eerste week van augustus verdeeld over acht leeftijdsgroepen hun partijen in twee sportzalen.

Het sportcafé van 't Wooldrik in Borne (foto met dank aan moeder
Sanny/Jelmer/Anneke/Harm Jan)

Begeleidende ouders zoeken in of rondom het sportcomplex hun plek. Picknickend in het gras, op de tribune, in de hal met de elektronische projectieschermen, in het sportcafé. Als Eelke in de derde ronde aan een livebord plaatsneemt, verkas ik naar het café. Op de laptop volg ik zijn partijen op de voet en door het raam heb je ook nog eens zicht op de zaal.

Alsof het een stamcafé is eigenen de bezoekers zich gaandeweg een vaste plaats toe. Een Rotterdamse delegatie en de zuiderlingen hebben elk hun hoek. Zelf kom ik aan tafel met vader Robin, wiens dochter deelneemt in de D-groep, en de moeder van Rolf die net als Eelke in de B-groep speelt.

Eelke en Rolf wensen elkaar een goede partij

Mijn twee tafelgenoten vertonen een omgekeerd beeld van wat je vaak ziet bij een jeugdschaaktoernooi. Vader Robin is onverstoorbaar verdiept in een dik boek, terwijl moeder Rolf ingespannen de verrichtingen van haar zoon volgt. Waar andere schaakmoeders veelal de gezelligheid opzoeken, een tussentijdse boodschap doen of de stand van zaken op het schaakbord aflezen aan de lichaamstaal van hun kind, is moeder Rolf uitsluitend geïnteresseerd in de schaakstelling die via het internet tot haar komt.

Eelke en Rolf draaien mee boven in het veld van de B-groep en er valt niet aan te ontkomen: in ronde 7, op de vrijdagochtend, gaan ze het tegen elkaar opnemen. Schuin tegenover elkaar zittend turend naar onze schermen hopen moeder Rolf en ik beide vurig dat die van ons wint. Maar ik moet zeggen dat ik deze schaakmoeder eigenlijk ook best een remise gun. Ik word meer dan op mijn wenken bediend. Met een gedegen overwinning neemt Rolf revanche voor de verliespartij die hij op ditzelfde ONJK in de editie van vorig jaar tegen Eelke leed: 0-1.

Dubbelgangers

Gisteravond voor derde of vierde keer weer eens The Godfather gezien. En niet voor het laatst. Wat een film. Gaat ook nog eens over een zoon die zijn vader voorbijgaat. Bij de eerste moord, overigens pas na een half uur, Eelke naar bed gestuurd. Maar niet nadat hem de volgende gelijkenis was opgevallen.

Don 'Mozart of Chess' Corleone

Magnus 'Godfather' Carlsen

Vrij naar Dubbelgangers uit de zaterdagse sportrubriek Het Nieuwste Schavot van de Volkskrant.

Barrage voor Batumi

Na negen partijen in drie dagen schaken gedurende het Hemelvaartsweekend behaalde Eelke op het NK-D (t/m 12 jaar) in Rijswijk samen met Liam Vrolijk een gedeelde tweede plaats. Doorgaans beslissen bij gelijke stand weerstandspunten of het eventueel plaatsgevonden onderlinge duel over de eindrangschikking. Nu echter niet. De eerste twee van het klassement in dit NK worden door de Nederlandse schaakbond namelijk uitgezonden naar het Europees Kampioenschap jeugdschaak in oktober in de stad Batumi in Geörgie (aan de oostkust van de Zwarte Zee). En wanneer bij gelijke stand een nationale titel of een uitzendplaats naar een EK of WK in het geding is schrijven de reglementen van de KNSB een beslissingswedstrijd voor - ook wel barrage genoemd.

Hoewel in het tijdschema ruimte is gereserveerd voor beslissingswedstrijden houdt de organisatie met het oog op de prijsuitreiking de vaart erin. Eelke en Liam worden door de toernooidirecteur naar de computerruimte geleid en ook ik en vader Liam mogen mee naar binnen. De deur gaat dicht. Of het dan hier gehouden wordt, vraag ik nog onnozel. Nee dat niet, de barrage zal gewoon plaatsvinden in de speelzaal.

Alle betrokkenen ...
(Foto: Winston van Ee / Johan Voorberg)

Vooraf is er deze korte plechtige samenkomst die lijkt op een bezoek aan een notaris. In het bijzijn van de spelers moet het officiële reglement omtrent de komende barrage worden opgelezen. De hoofdscheidsrechter neemt het woord, aandachtige stilte: "Uit het handboek KNSB C4c artikel 7 2a :  ... er wordt een beslissingsmatch gespeeld van 2 partijen met een speeltempo van 5 minuten per speler aangevuld met 3 seconden extra tijd per zet. Indien deze match gelijk eindigt ..." , enzovoort.

De twee schaakvaders die drie dagen lang een beetje doelloos rond hebben gelopen, komen plots tot leven. Als hoeders van hun zonen gaan zij er nu voor zorgen dat op geen enkele wijze onduidelijkheden zullen of kunnen ontstaan over het verloop van de aanstaande wedstrijd en beginnen met het stellen van hun vragen. De winnaar van de match verwerft het recht op uitzending naar het EK, maar zal hij ook als tweede van het toernooi worden aangeduid? Het antwoord luidt bevestigend, ja de winnaar van de match mag zich nummer twee van Nederland noemen. En: in de reglementen wordt gesproken over 'sudden death' als de stand na twee partijen gelijk is. Maar hoe gaat het dan precies verder? Is er sprake van Armageddon schaak (ja ja, de vaders weten waar ze over spreken) waarbij zwart genoeg heeft aan remise? Nee. In de reglementen wordt daar immers niet over gesproken. Vanaf de derde partij heeft wit 4 minuten en zwart 5, maar remise blijft remise en er zal dan een nieuwe partij volgen, net zolang tot iemand een partij wint. De reglementen blijken helder. De vaders zijn tevreden, hun taak zit erop, er is niets wat nog mis kan gaan.

De kinderen nemen het echter nu van hen over. Zoals op het schaakbord tonen zij zich ook hier slimmer en scherper dan hun vaders. De eerste vraag is of er bij een onreglementaire zet de winst geclaimd mag worden. De toernooidirecteur antwoordt dat het snelschaak is en dat de bijbehorende regels dus zullen gelden; m.a.w. winst claimen is toegestaan. Maar hij spreekt voor zijn beurt. De KNSB schaaknotaris is nog net alert genoeg om in te grijpen. Hij brengt een FIDE reglement in herinnering dat bepaalt dat wanneer een snelschaakpartij onder voldoende arbitraal toezicht wordt gespeeld het normale schaakreglement in werking treedt. En dat is hier zeker het geval: de match zal door meerdere scheidsrechters worden gevolgd, waarbij een van hen het zettenverloop zal (trachten te) noteren. Winst claimen is dus niet mogelijk. Volgt er dan een tijdstraf bij een onreglementaire zet? Alweer een goede vraag. De notaris en de directeur werpen enkele blikken met elkaar uit en concluderen dat het zo zal moeten zijn. De tegenstander van de overtredende partij krijgt 2 minuten tijd erbij. Maar nu snel beginnen.

De beslissingsmatch zonder publiek maar onder ruim arbitraal toezicht.
(Foto: schaakvader Tommy, tevens namens Pathena verantwoordelijk voor
de succesvolle  liveborden registratie gedurende het hele toernooi).

De bijeenkomst blijkt achteraf een formele aangelegenheid. De goede vragen waren van Eelke. De betere zetten zijn van Liam. Een derde partij is niet nodig en incidenten doen zich niet voor. Liam wint met 2-0 en verdient daarmee een plaats voor het EK. Veel succes in Batumi!

Pathena zet in op EK / WK jeugdschaak

In de eerste week van de meivakantie vond in het Topsportcentrum Rotterdam, pal gelegen naast Feyenoord stadion De Kuip, het NK jeugdschaak 2014 in de leeftijdscategorieën A, B en C (resp. t/m 20, 16 en 14 jaar) plaats. De organisatie was in handen van Stichting Pathena die als doel heeft de promotie van het jeugdschaak in de regio Rotterdam. Hier zomaar een verslagje: 'Perfect georganiseerd NK A,B,C in Rotterdam'. In de negen dagen die het NK duurde bewees Pathena dat zij haar ambities gerust wat hoger kan stellen.

Tijdens het NK jeugdschaak zijn voor de spelers en speelsters uitzendingen te verdienen naar het Europees Kampioenschap. Vorig jaar maakten Eelke en ik dat toernooi mee in Budva, Montenegro. Het logies en het weer was er voortreffelijk. De wedstrijden werden echter gespeeld in een kale sporthal zonder enige aanvullende faciliteiten en een aftands schoolgebouw. Hoe verder het afgelopen NK vorderde des te meer kwam ik tot de gedachte dat in deze Rotterdamse setting een omvangrijk internationaal schaakkampioenschap prima mogelijk was. Het Topsportcentrum kent verscheidene zalen van verschillende grootte met voldoende tribuneruimte voor toekijkende ouders en begeleiders (een belangrijk detail). De Pathena organisatie blonk uit in de toepassing van digitale en internet technologie; een verademing vergeleken met andere toernooien waar niet zelden een werkende internetverbinding al een struikelblok is. Voeg daarbij het plezier en ogenschijnlijke gemak waarmee de medewerkers en vrijwilligers het geheel in goede banen leidden, en het is duidelijk dat een EK jeugdschaak op Pathena grond de allure zou krijgen die het verdient.

Toevallig werd in de dagen van het NK A,B,C bekend dat 'een commissie van wijze Feyenoord mannen' inzake het vernieuwingsvraagstuk van De Kuip heeft besloten tot modernisering van het bestaande stadion. Ik begrijp dat de die-hards liever een minder ingrijpende verbouwing hadden gezien maar zij mochten het besluit niettemin als een overwinning begroeten. Een onzalig plan van nieuwbouw op een andere locatie is van de baan, wie had dat gedacht. De Kuip is gered.

Renovatie van stadion De Kuip, voetbalclub Feyenoord, het Topsportcentrum en Pathena: plotseling dient zich een wonderlijke, maar mogelijk vruchtbare combinatie aan. Net als de modernisering van De Kuip zou een EK of WK jeugdschaak (met natuurlijk op de vrije dag een voetbaltoernooi in De Kuip) een belangrijke impuls kunnen geven aan een vernieuwd Feyenoord - in dit geval een intellectuele impuls. Nee, dat botst niet met Feyenoords karakteristieke eigenschappen van strijd en werklust. In een speurtocht op het internet rondom de geschiedenis van Feijenoord eind jaren zestig, kwam ik een (nu helaas onvindbaar) filmpje tegen met Henk Spaan waarin deze verrassend opmerkt dat Feyenoord in de daaraan voorafgaande periode juist de club van de verfijnde techniek was. Een verbinding met de schaaksport zal voor Feyenoord daarom behalve vernieuwing ook een terugkeer inhouden naar vergeten roots. Zonder daarmee afscheid te moeten nemen van de Rotterdamse waarden van opgestroopte mouwen en 'geen woorden maar daden'. Zoals ook De Kuip behouden blijft.

Een blik op de internationale FIDE Schaakkalender leert dat het al in 2015 of anders toch zeker in 2016 zover kan zijn. Sterker, ik zou meteen inzetten op vastlegging van drie achtereenvolgende edities van een van de twee evenementen. Amsterdam en Eindhoven, de steden die zich onverbeterlijk laten voorstaan op intellect en technologie, zullen knarsetandend toezien hoe ze op eigen terrein worden gepasseerd. Een nieuw Feyenoord in een vernieuwde Kuip zal heersen in de vaderlandse voetbalcompetitie. Tegelijk (en eindelijk) zal de Nederlandse jeugd zich massaal op het schaken storten, ergens in een Nederlandse huiskamer kruipt nu al de toekomstige wereldkampioen over de vloer.

EK's en WK's schaken worden tegenwoordig nooit meer in West-Europa georganiseerd. Om financiële redenen uiteraard. Aan Rotterdam de gelegenheid daarmee te breken. De kosten van de renovatie van de Kuip liggen volgens de berichten rond de 200 miljoen euro. Het moet toch mogelijk zijn een heel klein deeltje daarvan opzij te zetten voor een EK of WK jeugdschaak. Ondernemers van Rotterdam: win-win-situatie, best of both worlds, kansen voor open doel - ik hoef u de uitdrukkingen niet voor te zeggen. Meldt u zich gewoon bij Stichting Pathena!

EEN FRIES IN ROTTERDAM

NK ABC 2014, zondag 27 april

Drie jaar achtereen vond het Nederlands schaakkampioenschap ABC plaats in het Topsportcentrum Rotterdam. De locatie pal naast en met uitzicht op het legendarische Feyenoordstadion De Kuip inspireerde mij (bij de eerste editie in 2014) tot het ophalen van een unieke periode in de geschiedenis van het vaderlandse voetbal die ik als kind intens beleefde: de opmars van niet een maar twee Nederlandse clubs naar de allerhoogste trede van het Europese en zelfs  het wereldvoetbal.

Klein probleem: Feyenoord was destijds niet mijn club. Maar zoals een beroemde oud-Feyenoorder (...) het ooit uitdrukte: elk nadeel heb z'n voordeel. De namen van die andere club en die andere grote stad werden moeiteloos omzeild, foto's van die kant werden gewoonweg niet geplaatst. Het eerste taboe wordt in dit artikel gerespecteerd, het tweede niet: de foto's en filmpjes hieronder zijn eerlijk over de twee eeuwige concurrenten verdeeld. Ze vormen een aanvulling op het lange voetbalverhaal in:

(...)
Een voetbalwedstrijd vlakbij een schaaktoernooi in het beroemde stadion De Kuip? Het stadion dat op nominatie staat afgebroken te worden? Een schaakpartij van Eelke missen doe ik niet graag. Maar dit toernooi duurt negen dagen en voor een heuse wedstrijd in De Kuip wil ik misschien best een uitzondering maken.
(...)

De tweede ronde van het NK ABC in de Promenade van het Topsportcentrum terwijl De Kuip volgelopen is voor Feyenoords laatste thuiswedstrijd van het seizoen (tegen SC Cambuur).

(...)

Mijn gedachten gaan echter nog verder terug. Naar de periode waarin ik de leeftijd had die Eelke nu heeft. Toen Feijenoord nog geschreven werd met een ij in plaats van een y. Ik groeide op in een boerengehucht zo ver en diep in de noordoostelijke Friese klei dat voetballen bij een echte vereniging niet tot de mogelijkheden behoorde, simpelweg omdat de dichtstbijzijnde club op bijna tien kilometer afstand lag.

(...)

Ik heb mij nooit afgevraagd hoe ik tot mijn keuze kwam. Voor mij bestond er maar één club. En dat was niet Feijenoord...
(...)

Halverwege de jaren zestig begon de jonge trainer Rinus Michels in de hoofdstad met de opbouw van een nieuw team.

(...)

Mijn vroegste herinnering aan de club gaat terug naar de legendarische wedstrijd uit 1966 tegen Liverpool

 

Cees de Wolf (invaller voor Piet Keizer) scoort de 1-0

Dichte mist beperkte het zicht gedurende het hele duel tot enkele tientallen meters.

(...)

Groninger Klaas Nuninga maakt 3-0

Bij nader inzien is het goed mogelijk dat de kiem van mijn liefde toen gelegd is.
(...)

Henk Groot: 5-0. Luister naar het commentaar van Herman Kuiphof:
'Groot ... gaat die vrije schop nemen ... Groot ... Já! ... ha ha háá ... ha ha háá... 5-0!'

Van de confrontatie met de Tsjecho-Slowaakse kampioen herinner ik me alleen dat de uitschakeling te wijten was aan een eigen doelpunt van een speler die de naam Soetekouw droeg.
(...)

Een filmpje met o.a. Klaas Nuninga en Bennie Muller

De uitwedstrijd is gedenkwaardig omdat enorme plassen water normaal voetbal onmogelijk maken.

(...)

De kwartfinale tegen het grote Benfica, begin jaren zestig tweemaal winnaar van de Europacup, krijgt een historische drievoudige uitvoering.

De uitslag komt als een schok: 1-3 voor Benfica.
(...)

19 februari 1969 blijkt de datum waarop een aanvankelijk anoniem te spelen wedstrijd in tweemaal vijfenveertig minuten werd omgevormd tot een omwentelpunt in het Nederlandse internationale voetbal.
(...)

De foto die niet in het boek mocht... Rechts Tonny Pronk.

De Zweedse goalgetter Inge Danielsson, die gedurende zijn even kortstondige als succesvolle Nederlandse verblijf bij mij de status van Cruijff had weten te benaderen, maakt het feest met twee doelpunten compleet: 3-0.
(...)

In het eerste halvefinaleduel wordt tegenstander Spartak Trnava met een overtuigende 3-0 naar huis gestuurd.

(...)

Met rake counters zorgen de Italianen ervoor dat de finale geen wedstrijd wordt: 4-1. Prati, een van de twee spitsen, is met drie doelpunten de gevierde man.
(...)

In het seizoen waarin slechts één Nederlandse club de aandacht trok, werd het Rotterdamse Feijenoord zomaar landskampioen.
(...)

En Feijenoord had Wim van Hanegem! ‘De Kromme’, zo genoemd vanwege zijn gebogen rug en o-benen, mocht dan de snelheid van Cruijff missen, maar zijn spelinzicht was minstens even groot.
(...)
Trainer van Feijenoord is de legendarische Ernst Happel.
(...)
Happel: uiterlijk gevoelloos, een kettingroker en een zwijger. 

‘Kein geloel, Fußbal spielen!’ wordt zijn beroemde motto.
(...)
De rij van Feijenoords tegenstanders op weg naar Europese roem komt mij eveneens bekend voor: KR Reykjavik, AC Milan, Vorwärts Berlin, Legia Warschau en in de finale Celtic.

De kampioen van IJsland is geen partij. Zwakke voetballanden bestonden in dit tijdperk nog. Het eerste duel eindigt in 12-2.
(...)

In de tweede ronde treft Feijenoord de zwaarst denkbare tegenstander: titelhouder AC Milan. 

(...)

Bij de thuiswedstrijd zit heel Nederland gespannen voor de buis.

Maar luister ook naar het radiocommentaar van de al even legendarische sportverslaggever Theo Koomen: 'Jansen een vrije schot ... en over ... òòòh ... of zit-ie d'r in, nee, nee toch? ... hij zit erin! hij zit erin! ... o ik dacht dat-ie over zeilde ... hij zit erin! ... het is een doelpunt!'

(...)
Als elfjarige zie ik het thuis op de bank onbewogen aan. Feijenoord wint van AC Milan, het team dat niet lang geleden mijn helden achteloos aan de kant schoof. De zoveelste bittere pil. Ik doe er verstandig het zwijgen toe, maar heimelijk mompel ik bij mijzelf: wacht maar, dit is nog maar de tweede ronde.

In de kwart- en halve finale treft Feijenoord twee clubs uit het Oostblok. Waar in de rest van de wereld het leven er dankzij de hippierevolutie een stuk vrolijker op is geworden, heerst in Oost-Europa een diepe grauwheid.

(...)

Ik vond een lang verslag met onthutsende stadionfoto’s van een Rotterdamse supporter die veertig jaar later herinneringen ophaalt aan zijn reis naar Oost-Berlijn. De oorlog is in het stuk niet ver weg, de Koude Oorlog actueel, en ondanks alle treurigheid verklaart de schrijver aan het slot ‘gek misschien’ heimwee te hebben ‘naar die ouwe kouwe DDR’.

(...)

Voor het tweede achtereenvolgende jaar bereikt een Nederlandse club de finale van de Europacup.

Het meest glorieuze moment in de geschiedenis van Feijenoord vindt plaats drie minuten voor het laatste fluitsignaal.
 (...)
Verwarring, is het dan geen strafschop? Nee, de scheidsrechter heeft de voordeelregel toegepast, het is een doelpunt en Feijenoord heeft de Cup!
 (...)
Rotterdam en Nederland juichen, honderdduizenden mensen staan op de Coolsingel.
(...)
In september neemt Feijenoord het om de Wereldbeker op tegen de Zuid-Amerikaanse clubkampioen Estudiantes uit Argentinië.

Invaller Joop van Daele maakt zich onsterfelijk door in de tweede helft met
een harde schuiver de winnende treffer te produceren. (...). Ik kan met de overwinning leven. Tegen deze bruten uit dat andere werelddeel ben ik blij dat de Wereldbeker in Europa blijft. Al is het dan bij Feijenoord.

Als de wedstrijd begonnen is, heeft Eelke juist zijn eerste halve punt behaald. Samen maken we een rondje om De Kuip. En eten rustig een zak patat, er staat immers geen rij bij de frietkraam. We zijn getuige van de 1-0. Wij zien het doelpunt niet. Maar horen het Legioen juichen. Feyenoord wint met 5-1.

De tweede plaats in de eredivisie is veiliggesteld. Feyenoord is weer klaar voor Europa.

Cessole gestopt

Op het moment van dit schrijven is de eerste dag van het Nederlands kampioenschap in de E-categorie (tot en met 10 jaar) te Waalwijk in volle gang. De vader van één van de deelnemende kinderen onderhield sinds vorig najaar met tussenpozen de schaakblog 'cessole.me'. Als volger ontving ik deze week via de mail het bericht van de schrijver: cessole stopt. Het lijkt erop dat de blog niet alleen gestopt is, maar zelfs opgeheven.

'Cessole' onderscheidde zich in een aantal opzichten. Allereerst toonden de artikelen een perfecte beheersing van de Nederlandse taal. De vorm was immer zuiver en vast. De inhoud observerend, afwijkend van wat gangbaar is, mild kritisch, soms lichtelijk cynisch, maar altijd in humor verpakt.

Het meest opvallende aan 'cessole' was misschien wel dat er consequent iets aan de stukken ontbrak. En wel de jubeltoon waar elke schaakschrijver - van laag tot het allerhoogste niveau, velen voortdurend, anderen vroeg of laat - in vervalt. Uniek dus.

Zomaar een voorbeeldje. Uit mijn hoofd herinner ik mij de beschrijving van een scene op een doorsnee grand prix schaaktoernooi waarvan velen zullen moeten bekennen er zelf wel eens deel van te hebben uitgemaakt. Als de kleine jeugdspeler wint van een hoger gekwalificeerde tegenstander juichen ouders en trainers hem toe: "goed voor je rating!". Verliest hij onverwacht van een lagere speler, dan is de aanmoediging dat het niet om de rating gaat, maar om het spel en het plezier. (Niet dat een en ander erg is trouwens, maar dat is het punt ook niet).

De laatste publicatie op 'cessole', geschreven n.a.v. het NK-E, was een broodnodige relativering van het immense belang dat door (citaat) "de schaaklobby" wordt toegedicht aan het schaken voor en door kinderen. Aan het eind wordt de strekking van het artikel, nl. dat de schaker niet noodzakelijk een beter mens is, in een verwijzing naar de beperkte beschikbaarheid van parkeerplaatsen bij hotel Waalwijk nog eens erg grappig verwoord. Een prachtige en kenmerkende slotzin. Van het artikel en - naar het zich dus laat aanzien - van de gehele blog.

Een van de redenen die in de aankondiging van het einde van 'cessole' werd opgevoerd was het mogelijke bestaan van lange tenen in de schaakwereld. Als vader met handen en voeten in de wereld van jeugdschaak kom je soms (zonder daarover te willen klagen trouwens) voor een dilemma te staan. Er zijn kinderen bij, eigen kinderen zelfs. Dat de schrijver van 'cessole' veiligheidshalve het belang van hen voor laat gaan pleit andermaal voor hem.

Laat een ding echter duidelijk zijn. Dat hij de schaaksport een warm hart toedraagt staat buiten kijf. Ik hoop van ganser harte dat 'cessole' weer in de lucht komt zodat een ieder de stukjes in alle rust alsnog tot zich kan nemen. Het liefst nog dit weekend.